THE GURU • BUSINESS LAW

ผลสำรวจ เจ้าของธุรกิจครอบครัวไทย เพื่อการสืบทอดอย่างยั่งยืน (ตอนจบ)

บทความโดย: ศาสตราจารย์พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์

                ฉบับที่แล้วผมได้นำผลสำรวจความเห็นของเจ้าของธุรกิจครอบครัวกว่า 204 ครอบครัว และสมาชิกในครอบครัวกว่า 408 คน ที่เกิดจากแบบสอบถามในช่วงการบรรยายเรื่องกฎหมายจะช่วยธุรกิจครอบครัวให้เติบโตอย่างยั่งยืนในหลักสูตร B Smart ที่จัดขึ้นโดย ธนาคารกรุงเทพ จำกัด กับลูกค้าจำนวน 30 รุ่น ที่จัดมากว่า 8 ปีแล้ว (แต่ผลสำรวจนี้ เริ่มมาจากรุ่น 13 ถึงรุ่น 30)

                ข้อมูลจากผลสำรวจความเห็นนี้จะเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับเจ้าของธุรกิจครอบครัวและผู้เกี่ยวข้องที่นำมาใช้เพื่อวางแผนในการบริหารจัดการธุรกิจครอบครัวได้อย่างไรบ้าง

                โดยคำถามหลักๆ ที่ผมได้สอบถามมีคำถามหลักๆ อยู่ 14 ข้อ ซึ่งผมจะขอนำคำถามและคำตอบของผลสำรวจแต่ละหัวข้อของเจ้าของธุรกิจครอบครัวไทยพร้อมความเห็นประกอบเพื่อเป็นแนวทางการประกอบธุรกิจต่อไป ซึ่งฉบับนี้ยังมีคำถามอีก 9 หัวข้อ ดังนี้

 6.เจ้าของธุรกิจครอบครัวมีการจัดโครงสร้างบริษัทโฮลดิ้ง หรือบริษัทกงสีในการถือหุ้น และทรัพย์สินของครอบครัวบ้างหรือไม่

 

 

            ผลสำรวจปรากฏชัดว่าผู้ประกอบธุรกิจครอบครัวเริ่มเห็นความสำคัญของการจัดตั้งบริษัทโฮลดิ้งแล้วแม้จะมีส่วนน้อยที่ได้จัดตั้งไปแล้วบ้างก็ตาม ถือว่าเป็นนิมิตหมายอันดีเช่นกัน

 7.บริษัทธุรกิจครอบครัวที่ประกอบกิจการต้องมีกรรมการมืออาชีพที่เป็นบุคคลภายนอกครอบครัวมาเป็นกรรมการมืออาชีพหรือไม่

                ผลสำรวจปรากฏชัดว่าผู้ประกอบธุรกิจครอบครัวเริ่มเห็นความสำคัญของการจัดตั้งบริษัทโฮลดิ้งแล้วแม้จะมีส่วนน้อยที่ได้จัดตั้งไปแล้วบ้างก็ตาม ถือว่าเป็นนิมิตหมายอันดีเช่นกัน

 8.เจ้าของธุรกิจครอบครัวคิดจะนำธุรกิจครอบครัวทั้งหมด หรือบางส่วนเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์หรือไม่

                 ผลสำรวจนี้จะชี้ชัดว่าเกือบครึ่งหนึ่งของธุรกิจครอบครัวสนใจจะเข้าระดมทุนในตลาดทุนซึ่งน่าจะเป็นผลดีกับตลาดทุนไทยและเชื่อว่ากลุ่มธุรกิจที่เข้าจดทะเบียนในตลาดทุนจะมีโอกาสอยู่รอดได้หลายรุ่นมากกว่ากลุ่มธุรกิจครอบครัวที่ไม่เข้าตลาดหลักทรัพย์

 9.การเสียภาษีให้ถูกต้อง หรือการทำบัญชีเล่มเดียวของธุรกิจครอบครัวมีความสำคัญหรือไม่ อย่างไร

 

            ข้อมูลนี้น่าตกใจที่ว่ายังมีผู้ประกอบธุรกิจครอบครัวเกือบร้อยละ 10 ที่ไม่อยากเสียภาษีให้ถูกต้องซึ่งเป็นเรื่องอันตรายต่อความยั่งยืนของธุรกิจอย่างแน่นอน

 10.ธุรกิจครอบครัวของท่านมีการบริหารจัดการระบบกงสี หรือไม่

 

            ผลสำรวจแสดงว่าเกือบครึ่งหนึ่งร้อยละ 45 ของธุรกิจครอบครัวซึ่งมีระบบกงสีซึ่งน่าจะทำให้มีการร่วมกันทำธุรกิจต่อไปแทนที่จะแยกกันและน่าจะมีความยั่งยืนมากกว่า

11.เจ้าของธุรกิจครอบครัวรุ่นส่งมอบคิดว่าจะส่งมอบกิจการและแบ่งทรัพย์ให้ทายาทเมื่อใด

 

            ผลสำรวจบอกว่า รุ่นส่งมอบกว่าร้อยละ 70 จะส่งมอบเมื่อทายาทพร้อม แต่คำถามตามมาว่า "พร้อมเมื่อไร" เป็นคำถามที่ทายาทรุ่นรับมอบมักจะถาม ที่น่าสนใจก็คือ กว่าร้อยละ 11 ที่ไม่คิดว่าจะมีการวางแผนส่งมอบซึ่งเป็นเรื่องที่จะกระทบต่อการเติบโตอย่างยั่งยืน

 12.เจ้าของธุรกิจมีการทำพินัยกรรม หรือคิดว่าจะทำพินัยกรรมยกให้ทายาทหรือไม่

 

 

 

            ผลสำรวจปรากฏว่า เจ้าของธุรกิจไม่ถึงร้อยละ 10 ที่ได้ทำพินัยกรรมไว้ซึ่งเป็นเรื่องที่จะก่อให้เกิดข้อพิพาทในอนาคตได้มาก

13.มีเหตุผลอะไรที่จะไม่ทำพินัยกรรมให้แก่ทายาท

 

 

 

            การเปลี่ยนความคิดเรื่องการทำพินัยกรรมของเจ้าของธุรกิจ ไม่ว่าเรื่องการแช่ง หรือกลัว ทายาททะเลาะกัน เป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะผมคิดว่าการไม่ทำพินัยกรรมจะก่อให้เกิดปัญหามากกว่าการไม่ทำ

14.ธรรมนูญครอบครัวสำคัญกับความเจริญของธุรกิจครอบครัวหรือไม่

 

            เป็นข้อมูลที่น่าสนใจว่าเจ้าของธุรกิจครอบครัวรุ่นปัจจุบันเริ่มให้ความสำคัญของธรรมนูญครอบครัวมากขึ้นถือเป็นนิมิตหมายอันดีของการสืบทอดธุรกิจครอบครัว

            จากผลสำรวจดังกล่าวข้างต้น ผมคิดว่าน่าจะเป็นแนวทางของเจ้าของธุรกิจครอบครัวแต่ละท่านที่ ควรนำผลสำรวจดังกล่าวมาพิจารณาเพื่อปรับปรุงเปลี่ยนแปลงการดำเนินธุรกิจครอบครัวต่อไปเพื่อให้ยั่งยืนโดยถ้าจะอ่านหนังสือของผมประกอบไปด้วยก็จะเห็นภาพชัดเจนว่าเจ้าของธุรกิจครอบครัวต้อง
เปลี่ยนแปลง
(Change)

            การทำธุรกิจครอบครัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงทางโลกธุรกิจที่กระทบธุรกิจอย่างสำคัญโดยเฉพาะผลกระทบความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีในยุคปัจจุบัน (Disruptive Technology) ที่เกิดขึ้นมาและจะกระทบต่อความอยู่รอดของธุรกิจครอบครัวของท่านอย่างแน่นอน.

เกี่ยวกับนักเขียน

ศาสตราจารย์พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์ ประธานกรรมการ บริษัท เบเคอร์ แอนด์ แม็คเค็นซี่ จำกัด กูรูด้านภาษี และกฎหมายภาษี มีผลงานการออกหนังสือ พ๊อกเก็ตบุ๊คเกี่ยวกับภาษีต่างๆ การควบรวมกิจการ อาทิ 10 ข้อคิด รู้ภาษี ลดภาษี / 10 ข้อคิด ลดภาษีคนทำงานและนักลงทุน โดยวารสารการเงินธนาคาร และอีกหลากหลายทั้งเรื่องภาษีมรดก ภาษีที่ดิน การควบรวมกิจการ โอกาสของธุรกิจไทย เป็นต้น

อ่านบทความทั้งหมดของนักเขียน