THE GURU • FAMILY BUSINESS SOCIETY

7 ลักษณะ สวัสดิการครอบครัวจิราธิวัฒน์

บทความโดย: นวพล วิริยะกุลกิจ

ถ้าจะให้ครอบครัวไปได้ด้วยดี สมาชิกครอบครัวก็จะต้องเสียสละบ้าง ไม่เช่นนั้นก็จะอยู่กันไม่ได้

- ปริญญ์ จิราธิวัฒน์

 

                232 คน คือจำนวนสมาชิกของตระกูลจิราธิวัฒน์ในปัจจุบัน ซึ่งประกอบไปด้วยคนถึง 5 รุ่นที่มีอายุตั้งแต่ไม่กี่เดือนจนถึง 91 ปี[1] สมาชิกทั้งหมดยังคงได้รับ สวัสดิการครอบครัวอยู่อย่างต่อเนื่อง เพียงแต่วันเวลา และสถานการณ์หลายอย่างที่เปลี่ยนไป ก็ทำให้ กติกาการให้สวัสดิการครอบครัวมีการเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย

                ในสมัยก่อน ครอบครัวจิราธิวัฒน์เคยใช้ระบบกงสี 100 เปอร์เซ็นต์ ค่ากิน ค่าอยู่ ทุกอย่างกงสีออกให้ทั้งหมด จนกระทั่งในปี พ.ศ.2541 จึงได้มีการจัดตั้ง แฟมิลี่ เคาน์ซิล หรือสภาครอบครัว (Family Council) ขึ้นมาดูแล พร้อมทั้งออกกฎระเบียบมากขึ้นเพื่อให้การใช้เงินกงสีนั้นตั้งอยู่บนพื้นฐานของกฎ กติกาที่ชัดเจน  “ที่ผ่านมาก็มีการปรับเปลี่ยนเงื่อนไขในหลายๆ เรื่อง โดยเฉพาะในส่วนของสวัสดิการครอบครัวต่างๆ เช่น ยกเลิกสวัสดิการที่เคยอนุญาตให้สมาชิกสามารถไปเลือกของที่ต้องการจากหน้าร้านในเครือได้ฟรี เพียงแค่ลงบันทึกเอกสารไว้ ก็ค่อยๆ ปรับเป็นลด 50% จนปัจจุบันยกเลิกสวัสดิการนี้ไปแล้วคุณสุกุลยา เอื้อวัฒนะสกุล เกริ่นเริ่มต้นถึงระบบสวัสดิการครอบครัวที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องจากอดีตมาถึงปัจจุบัน

ซึ่งวันนี้ เราจะมาเรียนรู้ ระบบสวัสดิการของครอบครัวจิราธิวัฒน์ผ่านมุมมองของทายาทในรุ่นที่ 3 ซึ่งได้แก่ คุณปริญญ์ จิราธิวัฒน์ และ คุณสุกุลยา เอื้อวัฒนะสกุล ซึ่งผมเห็นว่ามีลักษณะที่น่าสนใจอยู่ 7 ประการ ดังต่อไปนี้

 

1. เงินสวัสดิการมาจาก เงินส่วนกลางของครอบครัว

                ก่อนที่จะพูดถึงเรื่องอื่นๆ เกี่ยวกับสวัสดิการครอบครัวต้องถามตัวเองก่อนว่า จะเอาเงินสวัสดิการมาจากไหน?” ซึ่งครอบครัวจิราธิวัฒน์เองมีคำตอบสำหรับคำถามที่สำคัญที่สุดข้อนี้ “จิราธิวัฒน์มีโครงสร้างที่ว่าเราจะมีเงินส่วนกลางของครอบครัว จริงๆ เราใส่ชื่อคน (ชื่อสมาชิกครอบครัว) ไม่ใช่ชื่อบริษัท แต่ทุกคนที่ถือหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ฯจะไม่ได้รับเงินปันผลโดยตรง เช็คที่จะให้ตระกูลจิราธิวัฒน์ทุกคนจะถูกนำเข้าบัญชีเดียวกัน เพราะฉะนั้น เงินก็จะกองอยู่ในบัญชีเดียวกัน

                ส่วนเงินกงสีที่ว่าให้เป็นสวัสดิการของครอบครัวนั้น ส่วนหนึ่งก็มาจากเงินตรงนี้ เราก็จะแบ่งไปว่า ปีนี้จะให้กี่เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถ้าหากใช้ไม่พอก็อาจมีการเพิ่มให้” คุณปริญญ์ จิราธิวัฒน์ ช่วยไขข้อข้องใจสำหรับคำถามสำคัญข้อแรกนี้

 

2. สวัสดิการให้เฉพาะสิ่งที่จำเป็น

                จิราธิวัฒน์มีหลักคิดที่ว่า ครอบครัวจะให้เฉพาะสิ่งที่จำเป็น เช่น ที่อยู่อาศัย การศึกษาของลูกหลาน ค่ารักษาพยาบาล ค่างานศพ-งานแต่ง เป็นต้น เพื่อให้สมาชิกอยู่ดีกินดีพอสมควร ไม่สร้างปัญหากับสังคมและสามารถดูแลชื่อเสียงของตระกูลไม่ให้เสียหาย ซึ่งสวัสดิการแต่ละประเภทนั้นก็มีเกณฑ์การให้ที่แตกต่างกันไป และก็มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย โดยเฉพาะในเรื่องของเงินสนับสนุนการศึกษาของทายาท ซึ่งถึงวันนี้ก็ถูกยกเลิกไปแล้ว ด้วยเหตุผลของตัวเลือกที่หลากหลายของโรงเรียนในปัจจุบัน และความพร้อมของพ่อแม่ที่จะดูแลในส่วนนี้

                “บางคนเลือกเรียนเมืองนอก บางคนเรียนในประเทศ บางคนเรียนโรงเรียนอินเตอร์ ค่าเทอมจึงมีตั้งแต่หลักพันถึงหลักแสน ประกอบกับแต่ละครอบครัวมีความสามารถในการดูแลและซัพพอร์ตบุตรหลานของตัวเองได้มากขึ้น รวมทั้งจากเงินปันผล จึงยกเลิกการให้แล้วในปัจจุบัน แต่จะมีการสนับสนุนทายาทที่มีผลการเรียนที่ดี ก็จะมีทุนการศึกษาพิเศษมอบให้คุณสุกุลยา เผยเหตุผลที่มาของความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวและเมื่อมองไปยังอนาคตของระบบสวัสดิการของจิราธิวัฒน์ คุณปริญญ์ ก็ให้มุมมองที่น่าสนใจต่อว่า “…ทางจิราธิวัฒน์เองก็คงจะยังรักษาระบบนี้ไว้อีกซักระยะใหญ่ทีเดียว แต่การให้ก็คงจะค่อยน้อยลงๆ ตามระยะเวลาที่ผ่านไป”

สวัสดิการครอบครัวจิราธิวัฒน์ 5 ประเภท



ที่อยู่อาศัย

·     ลูกหลานยังใช้ชีวิตรวมกันเป็นครอบครัวใหญ่ กระจายอยู่ใน 4 บ้านหลักๆ คือ บ้านศาลาแดง (บ้านดั้งเดิมของเจ้าสัวเตียง), บ้านพหลโยธิน, บ้านสาธร พารค์เพลส และคอนโดฯ บนถนนสาทร

·     ค่าใช้จ่ายส่วนกลางออกให้ แต่ไม่รวมค่าน้ำ ค่าไฟ

การศึกษา

·     ปัจจุบันยกเลิกสวัสดิการด้านการศึกษาแล้ว เหลือเพียง ทุนเรียนดี

·     แต่ละครอบครัวดูแลการศึกษาของบุตรหลานเอง

ค่ารักษาพยาบาล

·     มีการตั้งวงเงินไว้ให้เป็นเพดาน

·     วงเงินจะแตกต่างกันตาม โค้ดสี (ดูข้อ 3)

·     สมาชิกเลือกโรงพยาบาล ห้องพักเอง โดย “ส่วนต่าง” สมาชิกจ่ายเอง

·     การเสริมสวย (รวมถึงการดัดฟัน) หรือศัลยกรรมไม่ถูกนับเป็นค่ารักษาพยาบาล

ค่างานศพ

·     ปัจจุบันยกเลิกค่างานแต่งแล้ว เหลือเพียงค่างานศพ

ความช่วยเหลือเพิ่มเติมอื่นๆ

·     กรณีที่ครอบครัวใดต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม

·     สภาครอบครัวจะพิจารณาเป็นกรณีไป


 

3. แบ่งสิทธิของสมาชิกตาม โค้ดสี

                สวัสดิการต่างๆ จะมีการใช้โค้ดสีมากำกับ เพื่อให้แต่ละคนรับทราบและเข้าใจถึงขอบเขตของสิทธิที่ตัวเองมี ซึ่งจะช่วยให้บริหารจัดการได้ง่ายขึ้น ซึ่งในเรื่องนี้ จิราธิวัฒน์ที่เป็นผู้หญิงอาจจะมีสิทธิในบางเรื่องบางอย่างน้อยกว่าผู้ชาย โดยเฉพาะในแง่ของการถ่ายทอดสิทธิสวัสดิการไปยังเจเนอเรชั่นถัดไป หรือในแง่ของการถือหุ้นที่อาจจะลดหลั่นลงมา ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจและยอมรับร่วมกัน

 

สวัสดิการตาม โค้ดสีของครอบครัวจิราธิวัฒน์

(สีเดียวกัน คือ ได้รับสวัสดิการเช่นเดียวกัน)

 

ที่มา : ปรับปรุงจาก สุกุลยา เอื้อวัฒนะสกุล (งานสัมมนาทายาทรุ่นสอง โดย The Cloud กันยายน 2562)

 

4. ทำดีได้...ทำไม่ดีอด

            สวัสดิการครอบครัวจิราธิวัฒน์นั้นมีให้แก่สมาชิกทุกคนในตระกูล...ที่ประพฤติตัวเหมาะสม ไม่ทำให้วงศ์ตระกูลเสื่อมเสียร้ายแรง ในกรณีที่สมาชิกทำผิดกฎต่างๆ ของบ้าน ก็จะมีการกำหนดบทลงโทษไว้ด้วย เพื่อรักษาความแข็งแรงและความศักดิ์สิทธิ์ของธรรมนูญครอบครัวเอาไว้ โดยบทลงโทษจะมีตั้งแต่การเรียกมาตักเตือน ให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

            แต่ถ้าหากยังทำผิดซ้ำๆ บ่อยๆ ก็จะมีการทำทัณฑ์บน มีการตัดเงินสวัสดิการ และหากยังไม่มีการปรับปรุง หรือยังคงทำผิดเกินกว่า 3 ครั้งขึ้นไป ก็จะมีการใช้มาตรการสูงสุดคือ ตัดเงินสวัสดิการที่เคยช่วยเหลือทั้งหมด ซึ่งเข้าใจได้ไม่ยากว่ากฎ กติกาเหล่านี้ต่างเป็นกุศโลบายในการควบคุมดูแลพฤติกรรมของลูกหลานให้ตั้งอยู่บนเส้นทางที่ดี ที่เหมาะสม นั่นเอง

 

5. กำกับด้วยความโปร่งใส

            สวัสดิการครอบครัวนั้นจะอยู่ภายใต้การดูแลของ สภาครอบครัวจิราธิวัฒน์ โดยสภาครอบครัวจะทำหน้าที่ดูแลความเป็นอยู่ของสมาชิกในครอบครัวทั้งในแง่ภาพรวม และแต่ละบุคคล เช่น กำหนดผลประโยชน์สำหรับผู้ที่เกิดมาในตระกูล ดูแลสมาชิกทุกคนให้อยู่ดีกินดีพอสมควร ไม่มีปัญหากับสังคม แล้วก็ดูแลชื่อเสียงของตระกูลไม่ให้เสียหาย โดยมีคณะกรรมการซึ่งเป็นผู้ใหญ่ของครอบครัวที่มาจาก 3 สายของตระกูลเป็นผู้ดูแลให้เป็นไปตามกฎระเบียบที่วางไว้ นอกจากนี้ จะมีการแต่งตั้งให้สมาชิกเข้ามาดูแลในเรื่องการเงินของครอบครัว ซึ่ง คุณปริญญ์ จิราธิวัฒน์ ทายาทรุ่นที่ 3 ของตระกูล คือหนึ่งในบุคคลที่ต้องรับภาระนี้

            “ใหม่ๆ ก็กลัวมีปัญหาเหมือนกัน แต่คงเป็นโชคดีของบริษัทที่เรามีโครงสร้างที่ค่อนข้างแข็งแรง การเปลี่ยนแปลงอะไรก็ไม่ง่ายมีคณะกรรมการอยู่ ก็พยายามทำตัวให้ดี ไม่ลำเอียง แสดงให้เห็นว่าเราเป็นคนแฟร์ ไม่ใช่ว่าให้แต่พี่กับน้อง” คุณปริญญ์ จิราธิวัฒน์ แชร์มุมมองส่วนตัวในประเด็นที่อ่อนไหวนี้

 

6. ปรับปรุงทุก 2 ปี (หรือเมื่อมีกรณีพิเศษ)

                ถึงแม้จะขึ้นชื่อว่าเป็น ธรรมนูญครอบครัวแต่ก็สามารถปรับเปลี่ยนได้ โดยสำหรับธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์นั้น มีการระบุระยะเวลาในการปรับปรุงแก้ไขทุกๆ 2 ปี หรืออาจจะเร็วกว่านั้นก็ได้หากมีกรณีพิเศษเมื่อครอบครัวมีเคสบางเรื่องให้ต้องพูดคุยตกลงกัน ก็จะมีการปรับเปลี่ยนเงื่อนไขหรือข้อตกลงให้เหมาะสมและเป็นธรรมกับแต่ละฝ่ายมากขึ้นคุณสุกุลยา เผยกติกาที่ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นให้กับกฎระเบียบของครอบครัว          

 

7. เสียสละคือหัวใจ

            “เท่าเทียม” อาจฟังดูดี แต่ไม่อาจทำให้ครอบครัวมีความรักสมัครสมานสามัคคีได้เท่ากับคำว่า “เสียสละ” ซึ่งเป็นค่านิยมที่สะท้อนอยู่ในระบบสวัสดิการของตระกูลจิราธิวัฒน์ที่ไม่ใช่ทุกคนจะได้รับสวัสดิการครอบครัวอย่างเท่าเทียมกัน หากแตกต่างกันตามเจเนอเรชั่น เพศชาย-หญิง เป็นต้น

            “เป็นเรื่องธรรมดาของทุกครอบครัวที่คนที่มีหุ้นมากก็อาจจะอึดอัดที่ตัวเองไม่ได้ใช้แล้วคนอื่นมาใช้ หรือคนที่มีลูกเยอะแต่หุ้นน้อยก็จะแฮปปี้ อย่างไรก็ตาม ถ้าจะให้ครอบครัวไปได้ด้วยดี สมาชิกครอบครัวก็จะต้องเสียสละบ้าง ไม่เช่นนั้นก็จะอยู่กันไม่ได้” คุณปริญญ์ ให้ทรรศนะส่งท้ายที่สะท้อนถึงค่านิยมในเรื่องความเสียสละที่ช่วยหลอมรวมคนในตระกูลจิราธิวัฒน์ให้ยังคงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน



References
·       สาวิตรี รินวงษ์, “เจาะ! ธรรมนูญครอบครัว 'จิราธิวัฒน์' เคลื่อนธุรกิจแสนล้าน,” www.bangkokbiznews.com, 29 กันยายน 2562
·       เปิด ‘ธรรมนูญเซ็นทรัล’ ย้อนรอย 7 ทศวรรษ เส้นทางบริหารกงสี 4 แสนล้าน และวิธีปกครอง ‘ตระกูลจิราธิวัฒน์’,” www.brandbuffet.in.th, 27         กันยายน 2562
·       Kalaya, “จิราธิวัฒน์ รุ่น 3” เผยธรรมนูญตระกูล ที่ทำให้ธุรกิจและความสัมพันธ์ของครอบครัวเติบโตไปด้วยกันได้,” Marketeeronline.com, 29 ก.ย.          2562
·       นวพล วิริยะกุลกิจ, “ธรรมนูญครอบครัว เขียนอย่างไรให้สำเร็จ,” สำนักพิมพ์การเงินธนาคาร, กันยายน 2557



[1]ข้อมูลถึง 20 กันยายน 2562 โดย สุกุลยา เอื้อวัฒนะสกุล

เกี่ยวกับนักเขียน

นวพล วิริยะกุลกิจ ผู้อำนวยการสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชีย (Family Business Asia) ผู้อำนวยการสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชีย (Family Business Asia) ผู้ประกอบการ นักเขียน และนักเดินทาง แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับ นวพล ได้ที่ Fan page: Family Business Asia

อ่านบทความทั้งหมดของนักเขียน